Het broeikaseffect blijft niet zonder gevolgen. Meer broeikasgassen in de atmosfeer betekent een toename van de gemiddelde temperatuur op Aarde. Een ontdekking die reeds in 1896 gedaan werd door de Zweed Svante Arrhenius. Maar een geleidelijke opwarming van de planeet betekent niet voor elke regio op Aarde hetzelfde.

Een toename van de gemiddelde temperatuur veroorzaakt wereldwijd opvallende veranderingen: gletsjers en ijskappen verliezen in ijltempo enorme volumes ijs, het peil van zeeën en oceanen blijft stijgen (in de eerste plaats door thermische expansie, vervolgens ook door het smelten van ijskappen en gletsjers), oceaanwater verzuurt, enz. Sommige van deze gevolgen gaan de globale opwarming nog extra versterken. Wanneer bv. sneeuw en zeeijs verdwijnen, komt een donkerder getinte ondergrond of oceaan aan de oppervlakte. Het albedo van deze ondergrond is veel kleiner dan dat van sneeuw en ijs. Veel van het zonlicht, dat eerder terug de ruimte werd in gekaatst, wordt nu geabsorbeerd door het aardoppervlak, waardoor de temperatuur toeneemt. Daardoor zullen sneeuw en ijs nog sneller gaan smelten. Enzovoort. Zo’n effect dat zichzelf en de globale opwarming versterkt, noemt met een positieve terugkoppeling.

De globale opwarming en sommige van de genoemde effecten samen zorgen ook in veel regio’s voor een veranderend klimaat. Nieuwe temperatuursverhoudingen kunnen nieuwe luchtstromingen en gewijzigde weerpatronen veroorzaken, waardoor er in bepaalde regio’s in de toekomst veel meer regen zal vallen, terwijl andere streken te maken krijgen met meer hittegolven en perioden van droogte. Dat laatste hebben wij de voorbije zomers moeten ondervinden.

Verschillende klimaatscenario’s werden ontworpen om de geschatte gevolgen van klimaatverandering in kaart brengen. Men houdt daarbij niet alleen rekening met veranderende weerpatronen, maar ook bijvoorbeeld met de invloed daarvan op de landbouw en andere economische sectoren. Wanneer wereldwijd de zones met grootste impact van klimaatverandering in kaart worden gebracht, blijkt dat landen als China, India, Bangladesh, het Midden-Oosten, eilandgroepen en Oost-Afrika het meest kwetsbaar zijn[1].

Om de gevolgen van klimaatverandering in Europa in te schatten, onderzocht het Europees Milieu Agentschap in 2011 de gevolgen voor de Europese regio’s. Hieruit bleek dat de Scandinavische landen, Polen en de Baltische staten minder negatieve gevolgen zullen hebben van de klimaatverandering. Zuid-Europa, de Balkan en kustgebieden zoals Vlaanderen hebben de meest negatieve gevolgen[2].

studiewerk_klimaatverandering_kaart

De gevolgen voor Vlaanderen werden in 2012 berekend door Technum. Er waren drie mogelijke scenario’s geformuleerd, waar het ‘Midden’ scenario met meest waarschijnlijke is. Dit scenario gaat uit van een stijging van +4,35°C in de zomer tot +2,86°C in de winter voor de periode 2071-2100. De zeespiegel zou +80 centimeter stijgen. De winters worden natter en de zomers droger, maar met meer kans op extreme zomerstormen[3].

In hetzelfde jaar publiceerde de provincie Oost-Vlaanderen het klimaateffectenschetsboek. Hierin wordt dieper ingegaan op de secundaire gevolgen van het wijzigend klimaat. Zo stijgt de temperatuur verder in steden en is er meer kans op zomersmog. In steden en platteland ontstaat er meer overstromingsgevaar. De landbouw heeft last van erosie van vruchtbare bodem en verzilting van de gronden. De huidige biodiversiteit verschuift naar het noorden, waardoor er meer exotische dieren overleven. Hoewel de nood aan verkoeling stijgt, daalt de waterkwaliteit [4].

[1] Intergovernmental Panel on Climate Change, IPCC (2014): Climate Change 2014: Synthesis Report. Contribution of Working Groups I, II and III to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change [Core Writing Team, R.K. Pachauri and L.A. Meyer (eds.)]. IPCC, Geneva, Switzerland, 151 pp.

[2] European Environmental Agency (2012) Climate change, impacts and vulnerability in Europe 2012. ISBN: 978-92-9213-346-7 Beschikbaar op www.eea.europa.eu/publications/climate-impacts-and-vulnerability-2012

[3] Technum (2012) Adaptatie aan klimaatverandering: globale kosten en praktische voorbeelden. Opdrachtgever: Vlaamse overheid, Afdeling Milieu, Natuur en Energiebeleid

[4] Provincie Oost-Vlaanderen & Provincie West-Vlaanderen (2012) Klimaateffectschetsboek West- en Oost-Vlaanderen