Het klimaat op de aarde is voor een groot stuk toe te schrijven aan de hoeveelheid broeikasgassen in de atmosfeer. Deze broeikassen zorgen ervoor dat de inkomende zonnestralen uit de ruimte, slechts in beperkte mate terug weerkaatst worden. Deze broeikasgassen zijn levensnoodzakelijk voor het overleven van onze planeet. Indien deze broeikasgassen er niet waren, dan zou onze gemiddelde temperatuur -18°C graden bedragen in plaats van de huidige +15°C.

studiewerk_broeikasgassen

Broeikasgassen vinden enerzijds hun oorsprong in natuurlijke processen. Bijvoorbeeld CO2 (“koolstofdioxide” door vulkaanuitbarstingen, branden, ademhaling organismen…), CH4 (“methaan” door bacteriën in moerassen, verteringsprocessen dieren…), N2O (“distikstofoxide” door bodemprocessen), de ozonlaag of waterdamp (door uitwisseling oceanen en de omgevingslucht).

Anderzijds zijn er broeikasgassen die veroorzaakt worden door menselijke activiteiten. De meest bekende is CO2 die in 2010 goed was voor 76% van alle uitstoot broeikasgassen afkomstig van menselijke activiteiten. De oorzaak hiervan is de verbranding van fossiele brandstoffen voor transport, verwarming huizen, industrie, ontbossing en zo verder. Daarnaast is CH4 goed voor 16% van de menselijke uitstoot van broeikasgassen. Dit is in grote mate toe te wijzen aan landbouw, afval of industriële processen. Een derde broeikasgas ten gevolge van menselijke activiteiten, is CO2 met 6% van het menselijke broeikasgaseffect. Dit broeikasgas is afkomstig van bodemprocessen, mest en industrie. Ten vierde zijn er CFK’s (chloorfluorkoolstofverbindingen) die afkomstig zijn uit koelkasten of drijfgassen, samen goed voor ongeveer 1%. Onderstaande figuur toont grafisch welke sector verantwoordelijk was voor welke uitstoot van broeikasgas met menselijke oorsprong in 2000[1].

studiewerk_broeikasgassen_grafiek

Om de uitstoot van deze broeikasgassen te verminderen, werden verschillende milieuwetten uitgevaardigd. Met succes: in Europa daalde de uitstoot met 17,9% tegenover 1990. Dit dankzij onder andere meer hernieuwbare energie, energie-efficiëntie, een lagere uitstoot in transport- en industriesector[2].

Andere landen hebben minder strenge milieuwetgeving en/of zijn in volle economische ontwikkeling die in grote mate gebaseerd is op fossiele brandstoffen. De jaarlijkse globale uitstoot van menselijk gerelateerde broeikasgassen blijft hierdoor stijgen. Vooral het aandeel van CO2 stijgt sterk[3].

studiewerk_broeikasgassen_grafiek2

De uitgestoten broeikasgassen blijven jarenlang in de atmosfeer alvorens ze afbreken. Deze trage afbraakperiode samen met een continue uitstoot zorgt voor een ophoping aan broeikasgassen in de atmosfeer. Zo is er de afgelopen 650.000 jaar nog nooit zo een hoge concentratie aan CO2 in de atmosfeer gemeten. Door grootschalige verbrandingsprocessen vanaf de industriële revolutie in 1750, steeg de concentratie van 280 ppm (parts per milion, het aantal CO2 deeltjes per miljoen andere deeltjes in de atmosfeer) naar 397 ppm in augustus 2015.

studiewerk_broeikasgassen_grafiek3

[1] World resources institute, Climate Analysis Indicator Tool (CAIT), Navigating the Numbers: Greenhouse Gas Data and International Climate Policy, December 2005; Intergovernmental Panel on Climate Change, 1996 (data for 2000).

[2] www.knack.be/nieuws/planet-earth/uitstoot-broeikasgassen-daalde-sinds-1990-met-17-9-in-eu/article-normal-623059.html

[3] IPCC (2014) Summary for Policymakers, In: Climate Change 2014, Mitigation of Climate Change. Contribution of Working Group III to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change [Edenhofer, O., R. Pichs-Madruga, Y. Sokona, E. Farahani, S. Kadner, K. Seyboth, A. Adler, I. Baum, S. Brunner, P. Eickemeier, B. Kriemann, J. Savolainen, S. Schlömer, C. von Stechow, T. Zwickel and J.C. Minx (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA.

[4] Vlaamse Milieumaatschappij i.s.m. KU Leuven, VITO & KMI (2015) MIRA Klimaatrapport 2015, over waargenomen en toekomstige klimaatveranderingen